سوالات و نظرات خود را، فقط در صفحه نخست،قسمت گفتگوی آزاد مطرح كنید ...............................................................................................................

فشـار خون به فشاری (نیرویی) اطلاق می گردد كه توسط خون به دیواره داخلی رگ ها اعمال می گـردد. یـك نـیــروی پیشرانه می باشد كه باعث جریان یافتن خون در رگها میشود و در مبحث فـشار خون بدن معمولا منظور فشار خون شریان هـای بــزرگ همـچون سرخرگ بازویی(BRACHIAL)
میبـاشـد. فشـار خـون از دو عـــدد تشكیل یافته كه بترتیب معرف فشار سیستولی و دیاستولی میباشند:
21- فشار سیستولیك (ماكزیمم): ماكزیمم فشاری است كه در هنگام انقباض (سیستول) بطن ها در چرخه قلب به دیواره رگها اعمال میگردد كه خون با قدرت به درون سرخرگها پمپ میشود.

2- فشار دیاستولیك (مینیمم):مینیمم فشار خونی كه در فاز استراحت چرخه قلب و هنگامی كه قلب مجددا از خون پر می شود به دیواره عروق اعمال میگردد.

نكته:فشار سیستولی كمتر از 120 و فشار دیاستولی كمتر از 80 ایده آل محسوب میگردند.

نكته:فشار سیستولی كمتر از130 و فشار دیاستولی كمتر از 85 نرمال محسوب میگردد.

نكته:فشار سیستولی 139-130 و فشار دیاستولی 89-85 مرزی محسوب میگردند.

نكته: فشار سیستولی 159-140 و فشار دیاستولی 99-90 مرحله نخست پر فشاری خون محسوب میگردند. (پر فشاری خفیف)

نكته:فشار سیستولی 179-160 و دیاستولی 109-100 مرحله دوم پرفشاری خون محسوب میگردند. (پر فشاری متوسط)

نكته: فشار سیستولی 209-180 و دیاستولی 119-110 مرحله سوم پرفشاری خون محسوب میگردند. (پر فشاری شدید)

نكته: فشار سیستولی بالاتر از 220 و فشار دیاستولی بالاتر از 120 مرحله چهارم پر فشاری خون محسوب میگردند. (پر فشاری خیلی شدید)

نكته: چنانچه فشار خون در كودكان 5-3 سال از 116/76 ، در كودكان 9-6 سال از 122/78، در كودكان 12-10 سال 126/82 از ، كودكان 15-13 سال از 136/86 فراتر رود دچار پر فشاری خون میباشند.

نكته:واحد اندازه گیری فشار خون میلی متر جیوه میباشد كه بصورت (mmhg) نشان داده میشود.

نكته:فشار خون را بصورت دو رقم روی هم نمایش میدهند (120/80) و بصورت 120 روی 80 خوانده میگردد.

نكته: فشار خون تنها در هنگام خواب ثابت بوده ودر سایر مواقع همواره در حال نوسان است. فشار خون در هر ضربان قلب و در طی روز (ریتم شبانه روزی) ممكن است تغییر كند همچنین استرس (با ترشح آدرنالین رگها منقبض میشوند)، فاكتورهای تغذیه ای، داروها و بیماریها، سرعت تنفس، فرامین عصبی و هیجانات بروی فشار خون تاثیر گذارند.

نكته: خون قلب را از طریق شریان بزرگی (به قطر 3 سانتی متر) موسوم به آئورت ترك كرده و به سرخرگهای كوچكتر بنام آتریول ها منشعب میگردد.

نكته:فشار خون در سطح بافتها بسیار پایین است تا امكان تبادل اكسیژن فراهم آید.

نكته: فشار خون در تابستان اندكی از فصل زمستان پایین تر است. فشار خون در روز بیشتر از شب وهنگام خواب است.

نكته: فشار خون افراد مسن از بزرگسالان بیشتر وف شار خون كودكان نسبت به بزرگسالان كمتر میباشد.

نكته: فشار خون در واقع برابر است با حاصل ضرب مقاومت محیطی (مقاومت عروق در برابر جریان خون) در برونده قلب.

فشار خون = مقاومت محیطی* برونده قلب

برونده قلب: به ظرفیت قلب در پمپ كردن خون در هر انقباض گفته میشود. برابر است با حاصل ضرب حجم ضربه ای در تعداد ضربان قلب. حجم ضربه ای مقدار خونی است كه در طی هر انقباض بطن از قلب خارج میگردد و میزان آن 70 میلی لیتر میباشد. برونده قلب بطور معمول 5 لیتر در دقیقه میباشد.

مقاومت محیطی و یا مقاومت عروق در برابر جریان خون: به سختی و یا هموار بودن دیواره عروق بستگی دارد. با افزایش سن، تنگ شدن و كاهش خاصیت ارتجاعی رگها مقاومت محیطی افزایش می یابد.

نكته: مقاومت محیطی با معكوس توان چهارم قطر رگ متناسب است. بنابراین مقاومت در آتریولها (سرخرگ های كوچك) از شریانهای بزرگ بیشتر است.

نكته: مقاومت با ویسكوزیته (گرانروی) خون نسبت مستقیم دارد. هر قدر ویسكوزیته خون بیشتر باشد مقاومت و فشار خون نیز بیشتر خواهد بود.

نكته: هر قدر خون از قلب دورتر باشد فشار خون پایین تر است. بنابراین فشار خونی كه در قسمت بازوها اندازه گیری میشود به فشار شریان آئورت نزدیك تر بوده و قابل اطمینان تر است. اما فشار خونی كه كه در ناحیه مچ دست اندازه گیری میگردد قابل اطمینان نیست.

نكته:هر مقدار سرعت ضربان قلب بیشتر باشد فشار خون نیز بیشتر است.

نكته:هر قدر حجم خون بیشتر باشد فشار خون نیز بالاتر است.

نكته:فعالیت وتحرك فشار خون را افزایش میدهد.

نكته: فشار خون در وضعیت ایستاده ون شسته نسبت به وضعیت خوابیده بیشتر میباشد.

چگونگی تنظیم فشار خون:

فشار خون توسط گیرنده های فشار مستقر در قوس آئورت، سینوسهای كاروتید و تنه شریان بازوئی-سری تنظیم میگردند. این گیرنده ها سیگنالهایی به مركز وازوموتور واقع در پیاز مغز تیره ارسال میكنند و این مركز با متسع و یا منقبض كردن آرتریولها و افزایش سرعت ضربان قلب وبرونده قلب فشار خون را تنظیم میكنند.

نكته: انقباض و اتساع وریدها: اتساع وریدها باعث میگردد تا خون بیشتری درون وریدها انباشته گشته و خون كمتری به سمت قلب برای پمپ كردن گسیل گردد كه موجب كاهش فشار خون میگردد. انقباض وریدها عكس این حالت عمل كرده و فشار خون را افزایش میدهند.

نكته: انقباض و اتساع سرخرگهای كوچك: با اتساع آرتریولها مقاومت محیطی نسبت به جریان خون كاهش یافته و فشار خون كاهش می یابد. انقباض آرتریولها عكس حالت فوق عمل كرده وفشار خون را افزایش میدهند.

نكته: افزایش برونده قلب موجب افزایش فشار خون میگردد و بالاعكس.

نكته: غیر از مراكز عصبی كنترل كننده فشار خون كلیه ها نیز نقش بسزایی در كنترل فشار خون ایفا میكنند. كلیه ها هورمونی موسوم به رنین ترشح میكنند كه این هورمون خود باعث ترشح هورمونی بنام آنژیوتانسین میگردد. این هورمون موجب انقباض آرتریولها (شریانچه ها) و افزایش فشارخون میگردد. همچنین آنژیوتانسین موجب ترشح هورمون دیگری در كلیه ها بنام آلدوسترون میگردد. آلدوسترون باعث افزایش نگه داری نمك وآب در كلیه ها شده و فشار خون را افزایش میدهد.

نكته: كلیه ها با دفع بیشتر نمك و آب فشار خون را كاهش میدهند.

وسایل اندازه گیری فشار خون:

1- فشار سنج جیوه ای: دقـیـق ترین نوع است. اما حجیم بوده واغلب در مطب پزشكان یافت میگردد.

2- فـشار سنج مانومتری (انروئید): كـار بـا آنها دشواراسـت و اجـــزاء آن بسیار آسیب پذیر بوده در صورت صدمه دیدن از دقت آن كاسته میشود.
3- فشار سنج های دیجیتال: خودكار میباشند و كاركردی آسان دارند. اما دقت آنها با تغییر وضعیت و جابجایی بدن، و ضربان نامنظم قلب تغییر میكند. گرانقیمت و آسیب پذیر نیز میباشند.

نكته: فشار سنج های دیجیتال در دو نوع خودكار و نیمه خودكار موجود میباشد. در نوع خودكار آن كیسه بازوبند بطور خودكار باد میگردد، اما در نوع نیمه خودكار شما بایستی این كار را به كمك یك پمپ دستی انجام دهید.

نكته:فشار سنج های دیجیتال در دو نوع بازویی و مچی موجود میباشند كه نوع مچی آن از آنجایی كه نسبت به وضعیت بدن، حركت بدن و حرارت بدن حساس است و نسبت به سرخرگ آئورت نیز دور تر میباشد كمتر قابل اطمینان میباشد.

طرز كار فشار سنج های مانومتری:

اسفیگمومانومتر(SPHYGMOMANOMETR): این فشار سنج از یك مانومتر (فشار سنج) عقربه ای، یك بازوبند قابل باد كردن و یك پمپ دستی تشكیل یافته است.


1- كیسه بازوبند قابل باد كردن بطور محكم به دور بازوی چپ بسته میشود. بطوری كه بین لبه تحتانی كیسه بازوبند و حفره زند زیرینی در چین آرنج 5 سانتی متر فاصله وجود داشته باشد. كیسه بازوبند توسط یك پمپ كوچك دستی باد میشود و فشار داخل آن توسط یك مانومتر اندازه گیری میگردد.

2- سپس نبض شریان زند زبرین (رادیال) لمس میگردد و با دست دیگر كیسه بازوبند باد میگردد. میزان فشار باد كردن از فشاری كه برای قطع نبض لازم است بیشتر اعمال میگردد.

3- سپس استتوسكوپ (گوشی پزشكی) به روی شریان بازویی قرار داده شده و فشار داخل بازوبند به آهستگی كاهش می یابد. تا اینكه فشار كیسه بازوبند به فشار شریانی برسد در این حالت صداهایی كه با تواتر قلب مطابقت دارد شنیده میشود. فشاری كه در آن این صداها برای اولین بار شنیده میشود یادداشت میگردد. این فشار همان فشار سیستولی میباشد.

4- به تدریج كه فشار كاهش داده می شود صداها قویتر و قویتر میگردد اما در فشار دیاستولی این صداها خفه و گنگ میگردند. بنابراین در فشار اندكی پایین تر از صداها سرانجام صداها ناپدید شده و دیگر ظاهر نمیگردند. فشاری كه در آن صداها ناگهان خفه و متوقف میگردد فشار دیاستولی میباشد.

نكته:بازوبند را برای مدت زمانی بیش از حد لازم در حالت بادكرده نگاه ندارید.و همچنین بعد از هر بار تعیین فشار،بایستی فشار داخل كیسه بازوبند به صفر باز گردانده شود.

نكته: فشار سنج های بازویی غیر جیوه ای ممكن است فشار سیستولی و دیاستولی را تا 10 میلی متر جیوه كمتر و یا بیشتر نشان دهند.

نكته:سایز بازوبند در اندازه گیری دقیق فشار خون موثر است.

نكته: چنانچه فشار خون شما طبیعی است بایستی هر 5 سال یكبار و اگر مبتلا به پر فشاری خون میباشید بایستی هر سال فشار خود را چك كنید.

نكته:برای استفاده از فشار سنجهای دیجیتال به دفترچه راهنمای آن رجوع كنید.

قبل از اندازه گیری فشار خون نكات زیر را رعایت كنید:

1- از نیم ساعت قبل از اندازه گیری فشار خون از مصرف الكل، كافئین (چای، قهوه و شكلات) و استعمال سیگار خودداری كنید.

2- قبل از اندازه گیری فشار خون به دستشویی بروید. مثانه پر اندكی فشار خون را افزایش میدهد.

3- از 5 دقیقه قبل از اندازه گیری فشار خون استراحت كنید و راه نروید.

4- در وضعیت راحت روی صندلی بنشینید. با كمر صاف و تكیه داده. پاها و قوزك پاها را روی هم نیاندازید.

5- وسط بازو خود را، هم سطح قلب بالا آورده، روی میز قرار دهید.

6- سعی كنید اضطراب و استرس نداشته باشید.

7- هنگام اندازه گیری صحبت نكنید و بی حركت بمانید.

8- بلافاصله پس از بیدار شدن از خواب اقدام به اندازه گیری فشار خون نكنید و حداقل یك ساعت صبر كنید.

9- حداقل 3 باربه فاصله 5 دقیقه فشار خون را اندازه گیری كنید تا از نتیجه آن مطمئن شوید.

10- لباس گشاد و راحت به تن داشته باشید و بازوبند را روی آستین پیراهن و یا تی شرت قرار ندهید.

11- بازوبند بایستی محكم بسته شود و اما نه خیلی محكم بطوری كه 2 انگشت بتواند میان بازوبند و بازو قرار گیرد.



از آنجایی که بسیاری از افراد مبتلا به فشارخون، از بیماری خود آگاه نیستند، توصیه بر کنترل منظم آن وجود دارد، زیرا این بیماری مانند بالا بودن چربی‌های خون، می ‌تواند برای سال ها بی‌ سر و صدا وجود داشته باشد، بدون آن که هیچ گونه علائمی را در شخص مبتلا بروز دهد. از این رو مواردی به شکل توصیه ‌وار در زیر مطرح می ‌گردد و امید است با به کاربندی این موارد، به حل مشکل بالا بودن فشارخون بپردازید:

1 - مصرف  آب  سالم و گوارا را به میزان قابل توجهی در روز توصیه می ‌کنم. یک لیوان آب میوه ی رقیق شده با اندکی پودر ویتامین C ، موجب بهبود عملکرد دستگاه ایمنی و ترمیم سرخرگ‌ها می ‌شود.

2 - مصرف نان‌ها و مواد کربوهیدراتی تهیه شده از آردهای سفید و بدون سبوس (تصفیه شده) را به حداقل برسانید و از نان‌های سبوس‌دار  به خصوص حاوی سبوس جو دو سر استفاده کنید.

3 - مصرف قند و شکر و سایر فرآورده‌های تهیه شده از آنها مثل نوشابه‌ها، مربا، ژله، شکلات، کیک‌ها و شیرینی‌ها را محدود یا حذف کنید.

4 - تحقیقات ثابت کرده است که کودکان پیش دبستانی که هر روز 4 وعده میوه و سبزی و دو وعده لبنیات مصرف می ‌کنند، در نوجوانی فشار خون پایین‌ تری نسبت به سایر افراد دارند و در اصل احتمال ابتلا به حمله ی قلبی، سکته و سایر بیماری های ناتوان ‌کننده در افرادی که زودتر به فشار خون مبتلا می ‌شوند، بیشتر است.

5 – سعی کنید غذا را کامل بجوید و حتماً غذای خود را در محیطی آرام و به دور از استرس و تشنج میل فرمایید.

6 - با اجتناب از مصرف غذاهای خیلی گرم یا خیلی سرد، اعمال هضمی را بهبود بخشید.

7 - نوشیدن هر نوع نوشیدنی را با غذا و در کنار غذای اصلی به دلیل تداخل در هضم محدود کنید.

8 - از مصرف غذاهای سرخ کرده یا غذاهایی که در درجه ی حرارت‌های بسیار بالا و یا با مدت زمان طولانی تهیه می ‌شوند، خودداری کنید و به خاطر داشته باشید، استفاده ی چند باره از روغن‌های آشپزی عاملی در بالا بردن فشار خون است.

9-از مصرف مواد حاوی افزودنی‌ها و غذاهای فرایند شده که حاوی مقدار زیادی نمک و ادویه‌ها هستند، مثل انواع سوسیس و کالباس، غذاهای کنسروی، شورها، ترشی‌ها و چاشنی‌های کارخانه ‌ای جداً خودداری کنید.

10 - چای، قهوه  و شکلات را بسیار محدود کنید و تا 1 ساعت پس از صرف غذا چای  ننوشید و به جای آنها از چای‌ها و دم‌کردنی‌های گیاهی (مثل گل گاو زبان) استفاده کنید.

11 - از مصرف نمک و غذاهای پُر نمک و ادویه بپرهیزید. به جای نمک می ‌توانید از سبزیجات تازه یا خشک، ادویه‌‌جات مفید (زردچوبه- دارچین و...)، پودر سیر  و پیاز و آب لیموی تازه استفاده کنید.

12 - موادی مثل کره، خامه، مارگارین، دنبه، سس‌ها و روغن‌های جامد را از برنامه ی غذایی حذف کرده و به جای آنها از روغن زیتون- روغن‌های گیاهی مایع و روغن‌ ماهی استفاده کنید.

13 - مغز‌ها  و دانه‌های گیاهی مثل گردو حاوی موادمغذی بی ‌شماری هستند. می ‌توانید از آنها در رژیم غذایی روزانه بهره ببرید. استفاده از آنها در سالادها به خوش طعم و مقوی کردن آنها کمک شایانی می ‌کند.

14 - حداقل 3 بار در هفته ماهی بخورید و به جای گوشت‌های قرمز سعی کنید از گوشت سفید استفاده کنید.

15 - از استرس  بپرهیزید، زیرا یکی از عوامل بالا بردن فشار خون که بسیار سریع هم عمل می‌ کند، استرس و عصبانیت است.

16 - هر روز زمانی را برای استراحت در نظر بگیرید و به خاطر داشته باشید، کار کردن بی ‌وقفه بیشترین فشار را بر سلامتی شما وارد خواهد آورد. حتی اگر عادت به خوابیدن در میانه ی روز ندارید، برای دقایقی چشم‌ها را روی هم گذاشته و به استراحت بپردازید.

17 - ورزش‌هایی مثل: پیاده ‌روی، شنا، دوچرخه?سواری ورزش‌های مناسبی برای پایین آوردن فشار خون به شمار می ‌آیند. بنابراین حداقل 3 بار در هفته و هر بار حداقل 30 دقیقه ورزش کنید.

18 - از گلپر، آویشن، نعناع خشک، کنجد  و... به جای نمک استفاده کنید.

19 - سیگار را به طور کامل از برنامه ی‌ زندگی خود حذف کنید.

امید است با راهکارهای تغذیه ‌ای ارائه شده گامی مؤثر در جهت کاهش فشار خون و از بین علل ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی بردارید و جاده ی زندگی را با همواری بیشتری طی کنید.


عواملی که باعث بالا رفتن فشار خون می‌ شوند:

* استرس:

هنگامی که در وضعیتی فوق ‌العاده، اعم از تغییر موقعیت، اضطراب، عصبانیت و... قرار می ‌گیریم، بدن ما فعالیت خود را با یک سری تغییرات سریع داخلی تنظیم می‌ کند که یکی از مهم‌ترین آنها، آزاد شدن هورمون آدرنالین از غدد فوق کلیوی است که با افزایش تعداد ضربان قلب و تنگ کردن عروق به کمک یک سری ترشحات دیگر، منجر به بالا رفتن فشار خون و رسیدن خون اکسیژنه به عضلات و مغز می ‌شود.


* نمک:

ثابت شده است که شیوع فشار خون بالا در مناطقی از جهان که مصرف نمک  بالاست، بیشتر است. مصرف نمک زیاد از دوران شیرخوارگی پایه‌ ای برای بالا رفتن فشار خون در سنین بالاتر خواهد شد. محدود کردن نمک در سال های بعدی برای بازگرداندن فشار خون به سطح مناسب کافی نیست و کمی منجر به بهبودی می ‌شود.

یک قاشق چای خوری نمک حاوی 2300 میلی گرم سدیم است که این مقدار معادل کل مقدار مصرفی توصیه شده ی روزانه را تشکیل می ‌دهد.


* سیگار:

با اولین پک به سیگار یا پیپ، فشار خون سیستولیک تا 25 میلی ‌متر جیوه افزایش می ‌یابد و علت آن نیز، آزاد شدن آدرنالین است.


* تصلب شرایین (سخت ‌شدن دیواره رگ‌ها):

تصلب شرایین علت اصلی پرفشاری مزمن خون است که عامل شروع آن، آسیب به جدار داخلی عروق است و به دنبال رسوب کلسیم، کلسترول و فیبرین و... در جدار عروق رخ می ‌دهد.


* چاقی:

فشار خون بالا در افراد چاق،  دو برابر افرادی که اضافه وزن ندارند و در محدوده وزن طبیعی هستند، شایع ‌تر است. در این موارد، کاهش اندک وزن نیز به پایین آوردن فشار خون شما کمک می‌ کند.